روف‌گاردن آموزشی میتواند فضایی برای آشنایی دانش‌آموزان با کاشت و نگهداری گیاهان باشد. در این مقاله سه الگو را مرور میکنیم: باکس‌های کشت، کرت‌های زراعی و دیوار سبز. انتخاب هر کدام به شرایط بام یا حیاط، برنامه‌ی آموزشی، نگهداری و الزامات ایمنی مدرسه بستگی دارد.
فهرست محتوا
اختصاص باکس های کشاورزی در بام سبز
در این روش از طراحی بام سبز، برای راحتی در انجام کار های کشاورزی از باکس های کم ارتفاع استفاده میکنیم تا دانش آموزان بتوانند به سادگی از همه جهت به محصول خود رسیدگی کنند. داخل باکس ها را میتوان تقسیم بندی کرد و به هر دانش آموز مساحت مشخصی از خاک را اختصاص داد همچنین هر باکس میتواند متعلق به یک کلاس باشد.
با این سبک از روف گاردن آموزشی، فعالیت گروهی در کودکان تقویت میشود و با برداشت محصول خود در پایان دوره احساس خودباوری خوشایندی دارند. استفاده از گیاهانی که میوه بزرگتری دارند میتواند کودکان را بیشتر ترغیب کند زیرا کودکان در این سبک از آموزش بیشتر به دنبال کمیت میباشند.
برای افزودن باکس، خاک، آب و تجهیزات به بام، ابتدا مهندس سازه باید ظرفیت و وضعیت بام را برای بارهای طرح بررسی کند؛ وزن بستر در حالت اشباع، باکس‌ها، آب ذخیره‌شده، تجهیزات و حضور افراد در محاسبه مطرح‌اند. مسیر هدایت آب، زهکشی، آب‌بندی و محافظت ریشه نیز باید با جزئیات سیستم انتخاب‌شده طراحی و اجرا شود. بدون بررسی فنی، درباره‌ی شاسی‌کشی یا محل انتقال بار به اجزای سازه تصمیم نگیرید.
اختصاص لایه های زراعی در طراحی و اجرای محوطه پشت بام
در این ساختار، پشت بام را کاملا شبیه به یک زمین کشاورزی طراحی میکنند به طوریکه هر کلاس میتواند یک کرت مخصوص به خود را داشته باشد و هر دانش آموز مسئولیت کاشت در مقداری از مساحت کرت را به عهده گیرد. در این مدل دانش آموزان باید مراقب باشند تا به گیاه دوستان خود با پا آسیب نرسانند و رسیدگی به گیاه در این روش تا حدودی سخت تر از باکس های کشاورزی میباشد.
حضور دانش آموزان در فضای کشاورزی و رسیدگی کردن به محصولات کشاورزی خود میتواند باعث شادی و هیجان در کودکان شود. زمانی که آنان ابزار کشاورزی را به دست میگیرند و کار میکنند، اعتماد به نفس آنان بالا میرود و احساس غرور میکنند. اما در این روش وقتی که خاک پشت بام خیس است نمیتوان دانش آموزان را برای بازدید از گیاهانشان فرا خواند. پس اگر خواهان استفاده ار این روش هستید محدودیت زمانی را حتما در نظر بگیرید.
کرت زراعی به مجموعه‌ی هماهنگی از بستر کشت، لایه‌های محافظ، زهکشی و مسیر تخلیه‌ی آب نیاز دارد. جزئیات این لایه‌ها را باید با وضعیت موجود بام و سامانه‌ی آب‌بندی آن هماهنگ کرد؛ اجرای خاک و کاشت مستقیم روی پوشش بام را جایگزین طراحی فنی نکنید.
طراحی و اجرای دیوار سبز با رویکرد آموزشی
اگر پشت بام مناسبی برای اجرای پروژه روف گاردن آموزشی ندارید میتوانید با طراحی و اجرای دیوار سبز در حیاط مدرسه و یا حتی داخل سالن موسسه آموزشی از فواید این سبک مدرن از آموزش بهره‌مند شوید. در این فرایند هر گلدان متعلق به یک دانش آموز میباشد و میتواند در آن به پرورش گل و گیاه بپردازد. رسیدگی به گیاهان در این سبک به مراتب راحت تر از موارد پیشین میباشد.
کودکان با به نمایش گذاشتن گلدان خود میان این همه گلدان سعی میکنند به بهترین شکل به گیاه خود رسیدگی کنند تا بهترین جلوه و رشد را میان دیگر گیاهان داشته باشند. از این جهت دانش آموز احساس مسئولیت به گیاه و جلوه آن در میان گلدان های دیگر میکند. به همین خاطر این امر به افزایش مسئولیت پذیری کودک کمک شایانی میکند.
ابعاد دیوار سبز را صرفاً از تعداد دانش‌آموزان برآورد نکنید. سطح قابل‌استفاده، دسترسی امن برای مراقبت، ظرفیت سازه و نگهدارنده‌ها، آبیاری و زهکشی، نوع گیاه و برنامه‌ی نگهداری مدرسه را با هم بسنجید. زمان و هزینه‌ی اجرا هم به همین مشخصات و شرایط محل بستگی دارد.
چک‌لیست ایمنی پیش از اجرای روف‌گاردن مدرسه
- ظرفیت بام و بارهای مورد انتظار را با نظر مهندس سازه بررسی کنید.
- وضعیت آب‌بندی، محافظت ریشه، شیب‌بندی و مسیر خروج آب را پیش از کاشت مشخص کنید.
- مسیر رفت‌وآمد، لبه‌های بام، دسترسی به باکس‌ها و نظارت بر حضور دانش‌آموزان را در طرح بیاورید.
- برای آبیاری، تخلیه‌ی آب و نگهداری دوره‌ای فرد یا برنامه‌ی مسئول تعیین کنید.
برای آشنایی با اصول کلی طراحی بام سبز و روف‌گاردن نیز راهنمای مرتبط سایت را ببینید. این چک‌لیست جایگزین بررسی سازه و طراحی اجرایی پروژه نیست.